Nazwa instytucji finansującej: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Informacja o finansowaniu lub dofinansowaniu zadania z budżetu państwa lub z państwowych funduszy celowych: Finansowanie ze środków budżetu państwa
Rodzaj dotacji budżetowej lub nazwa programu lub funduszu: Program Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Wektory Nauki, moduł „Konferencje Naukowe”
Nazwa zadania/projektu: Bohaterki i bohaterowie drugiego planu w XIX i XX wieku. Historia i pamięć|
Wartość finansowania lub dofinansowania i całkowita wartość zadania/projektu: Wartość dofinansowania: 27 236,00 PLN, całkowita wartość: 53 444,00 PLN
Kierownik zadania/projektu: dr Agnieszka Wysocka, agawyso@ukw.edu.pl
Nazwa jednostki realizującej zadanie/projekt: Katedra Historii XIX wieku
Okres realizacji: 15.12.2025 - 15.12.2026
Nr umowy/decyzji: umowa nr WNK/SP/0234/2025/01
Status zadania/projektu: w realizacji
Obsługa administracyjno-finansowa zadania/projektu: Dział Nauki UKW
Krótki opis zadania/projektu:

Przedmiotem programu Wektory Nauki  jest wsparcie podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki oraz innych jednostek organizacyjnych działających na rzecz upowszechniania nauki w realizacji projektów mających na celu prezentację aktualnych osiągnięć naukowych i najnowszych wyników badań naukowych lub prac rozwojowych, przez organizację konferencji naukowych lub wydawanie monografii naukowych w języku polskim lub w jednym z języków kongresowych (angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski lub włoski).

Projekt naukowo-badawczy „Bohaterki i bohaterowie drugiego planu w XIX i XX wieku. Historia i pamięć” realizowany na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy z inicjatywy trzech adiunktek Katedry Historii XIX wieku, koncentruje się na problematyce marginalizacji w historiografii oraz reprezentacji aktorów drugiego planu w zbiorowej pamięci. Założeniem badawczym jest potrzeba rozszerzenia pola refleksji historycznej o jednostki, zbiorowości, instytucje, idee i inicjatywy, które – choć istotne z punktu widzenia procesów społeczno-historycznych – pozostają pominięte lub zmarginalizowane w oficjalnym dyskursie historycznym.

W ramach projektu zaplanowano konferencję naukową 28-29 września 2026 r. w auli Biblioteki Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Przewidywana liczba wystąpień to ok. 60 referatów. Konferencja skierowana jest do przedstawicieli środowisk akademickich oraz badaczy reprezentujących instytucje naukowe i badawcze. Językiem konferencji będzie polski, a w przypadku zgłoszeń zagranicznych – również angielski. Obrady będą rejestrowane i transmitowane online.

Pomysł i realizacja: dr Katarzyna Grysińska-Jarmuła, dr Monika Opioła-Cegiełka, dr Agnieszka Wysocka (Katedra XIX w., Wydział Historyczny UKW w Bydgoszczy).

Problem badawczy:  Marginalizacja w historiografii bohaterek i bohaterów drugiego planu XIX i XX wieku i ich nieobecność w zbiorowej pamięci.

Założenie badawcze: Potrzeba rozszerzenia pola refleksji historycznej o jednostki, zbiorowości, instytucje, idee i inicjatywy, które – choć istotne z punktu widzenia procesów społeczno-historycznych – pozostają pominięte lub zmarginalizowane w oficjalnym dyskursie historycznym.

Cel wydarzenia: Pogłębiona refleksja nad fenomenem „bohaterów drugiego planu w XIX i XX wieku” – zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych, analiza mechanizmów ich nieobecności w pamięci zbiorowej i oficjalnych narracjach. Konferencja ma charakter refleksyjny i metanaukowy – jej celem jest nie tylko identyfikacja marginalizowanych postaci, ale także analiza metod i strategii badawczych, które umożliwiają ich odzyskiwanie dla narracji historycznych.

Projekt łączy historię społeczną, kulturową, polityczną, mikrohistorię, studia nad pamięcią i biografistykę.

Zakres czasowy (choć wyznaczony ramami XIX i XX wieku) oraz geograficzny wystąpień pozostaje otwarty, co pozwala ukazać uniwersalność i ponadczasowość zjawiska nieobecności w historii. 

Panele dotyczą historii lokalnej i regionalnej, mikrohistorii, historii miast i wsi, historii społecznej i politycznej, instytucji, ruchów społecznych, prądów ideowych oraz polityki pamięci.

Praktyczne rezultaty: publikacja artykułów w czasopiśmie "Tabularium Historiae", popularyzacja wyników badań w środowiskach akademickich. Prezentacja najnowszych wyników badań naukowych z zakresu historii ma kluczowe znaczenie dla rozwoju dyscypliny oraz dla budowania rzetelnej, aktualnej wiedzy o przeszłości. Historia nie jest dyscypliną zamkniętą –podlega reinterpretacjom w świetle nowych źródeł, narzędzi badawczych i podejść metodologicznych. Prezentowanie najnowszych badań pozwoli weryfikować wcześniejsze ustalenia, korygować błędne narracje, a ukazywać nowe perspektywy, wcześniej pomijane (np. poprzez historię społeczną, mikrohistorię, historię kobiet, studia nad pamięcią). Nowe badania niosą często innowacyjne podejścia teoretyczne i metodologiczne – od cyfrowej humanistyki po analizy intersekcjonalne. Ich prezentacja pozwala: testować skuteczność nowych metod, wdrażać interdyscyplinarność (np. łączenie historii z socjologią, antropologią, naukami o pamięci) oraz wzbogacać warsztat badawczy historyków. Prezentacja najnowszych wyników badań historycznych służy nie tylko doskonaleniu wiedzy o przeszłości, ale też formowaniu nowoczesnej, krytycznej i otwartej kultury historycznej. Daje narzędzia do rozumienia współczesnych zjawisk społecznych poprzez analizę ich genezy.

Organizatorki deklarują zamiar kontynuacji projektu w formie cyklicznej, z nadzieją na jego trwałe wpisanie się w krajowy kalendarz naukowy.