Nazwa instytucji finansującej: Narodowe Centrum Nauki
Informacja o finansowaniu lub dofinansowaniu zadania z budżetu państwa lub z państwowych funduszy celowych: Finansowanie ze środków budżetu państwa
Rodzaj dotacji budżetowej lub nazwa programu lub funduszu: Sonata Bis-15
Nazwa zadania/projektu: Perma-deszCz: wpływ opadów deszczu na uwalnianie węgla organicznego z permafrostu w Dalekiej Arktyce
Wartość finansowania lub dofinansowania i całkowita wartość zadania/projektu: 3 523 928 PLN
Kierownik zadania/projektu: dr Krystyna Kozioł, krystyna.koziol@ukw.edu.pl 
Nazwa jednostki realizującej zadanie/projekt:Katedra Przemian Środowiska i Geochemii, Wydział Nauk Geograficznych
Okres realizacji:01.10.2026 – 30.09.2030 r.
Nr umowy/decyzji: UMO-2025/58/E/ST10/00342 z dnia 01.10.2026 r.
Status zadania/projektu: w trakcie realizacji
Obsługa administracyjno-finansowa zadania/projektu: Dział Nauki
Adres strony internetowej zadania/projektu: ukw.edu.pl
Krótki opis zadania/projektu:

Permafrost, zwany także wieloletnią zmarzliną, jest światowym zbiornikiem węgla organicznego (~1700 mld ton), o wielkości dwukrotnie większej w stosunku do węgla w atmosferycznych gazach cierplarnianych. Zlewnie arktyczne są bardzo wrażliwe na nasilone zmiany klimatyczne, które w Arktyce przebiegają co najmniej 3-4-krotnie szybciej niż wynosi średnia dla globu. Mogą w nich zatem zachodzić nagłe procesy uwalniające i przemieszczające węgiel, w tym prowadzące do dodatkowych emisji ditlenku węgla czy metanu. Uwalnianie węgla z wieloletniej zmarzliny jest jednak procesem niedostatecznie poznanym i zrozumianym. Obecne badania rzadko włączają analizę zawartości węgla organicznego i innych właściwości związanych z jakością wody opadowej do holistycznego zrozumienia, w jaki sposób nowy reżim opadowy w Arktyce wpłynie na transport węgla (w tym uwalnianego z permafrostu) wewnątrz zlewni i poza zlewnię.

W projekcie Perma-DeszCz, kierujemy badania w kierunku lepszego wyjaśnienia wpływu trzech ważnych zjawisk na obieg węgla organicznego w arktycznej zlewni z wieloletnią zmarzliną:

1) natychmiastowy wpływ opadów deszczu z uwzględnieniem ich zasobów węgla względem węgla przez nie wypłukiwanego ze zlewni;
2) opóźnione uwalnianie węgla ze zlewni pod wpływem opadów deszczu, w perspektywie czasowej jednego sezonu hydrologicznego,
3) wpływ zjawiska „rain-on-snow”, czyli opadów deszczu w okresie z pokrywą śnieżną, na obieg węgla rozpuszczonego w wodzie w trakcie aktywnego sezonu hydrologicznego (najbliższego lata).

Zaplanowane obserwacje terenowe, analizy laboratoryjne i obliczenia modelowe zapewnią znacznie bogatszy niż dotychczas zestaw danych skoncentrowanych na obiegu węgla w wodach zlewni arktycznej w Wysokiej Arktyce, w całym sezonie aktywnym hydrologicznie, ze szczególnym uwzględnieniem okresu tajania permafrostu i opadów deszczu. Pozwoli to znacznie lepsze zrozumienie procesów, które zachodzą podczas sezonu hydrologicznego i mogą powodować znaczne kontrasty w stężeniach węgla organicznego w wodach. Badania całosezonowe zaplanowano na Svalbardzie, a krótsze badania terenowe porównawcze - na Grenlandii.